ΑΣΥΡΜΑΤΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΩΣΗ WLAN - Βιολογικές επιπτώσεις, νόμοι για την προστασία της δημόσιας υγείας, και διεθνής πρακτική

Το σύστημα WLAN [Wireless Local Area Network ή WiFi (Wireless Fidelity)] είναι ένα τηλεπικοινωνιακό σύστημα ασύρματης σύνδεσης με το διαδύκτιο ανάλογο του κυψελωτού δικτύου κεραιών των διαφόρων εταιρειών κινητής τηλεφωνίας -αν και πολύ μικρότερης ισχύος ανά κεραία (50-100 mW).

Η Πρυτανική Αρχη του Πανεπιστημίου Πατρών ήδη ξεκίνησε την εγκατάσταση συστήματος WLAN στην πανεπιστημιούπολη, γεγονός που αποτέλεσε αφορμή για τη δημιουργία αυτής της ιστοσελίδας. Αυτό βέβαια είναι μια παρανυχίδα σε σχέση με το τί ήδη συμβαίνει αναφορικά με αυτό το σύστημα στην χώρα μας και αλλαχού.

Υπηρεσίες WLAN προσφέρονται ήδη από εταιρείες παροχής δικτυακών υπηρεσιών όπως η FORTHnet και η OTENET προς ποικίλες κατευθύνσεις. Όπως εξηγεί η τελευταία εταιρεία σε σχετική ιστοσελίδα της (http://corporate.otenet.gr/otenet/home/companies/wlan/wlanbusiness/), «Τα σημεία ασύρματης ευρυζωνικής πρόσβασης αναπτύσσονται σε χώρους όπου σημειώνεται σημαντική συγκέντρωση χρηστών/ επισκεπτών.

Χώροι φιλοξενίας, διαμονής και ψυχαγωγίας, όπως ξενοδοχεία, εστιατόρια, φοιτητικές εστίες, αθλητικές εγκαταστάσεις/ γυμναστήρια κ.λπ.
Χώροι αναμονής/ μετακίνησης, όπως αεροδρόμια, σιδηροδρομικοί σταθμοί, λιμάνια/ μαρίνες, σταθμοί λεωφορείων κ.λπ.
Εκπαιδευτικά κέντρα, πανεπιστήμια, ιδιωτικά εκπαιδευτήρια.
Πολιτιστικοί χώροι όπως μουσεία, αρχαιολογικοί χώροι, γκαλερί κ.λπ.
Εμπορικά κέντρα, πολυκαταστήματα τράπεζες κ.λπ.
Χώροι εκδηλώσεων και συνεδριάσεων, όπως συνεδριακά κέντρα, χώροι διοργάνωσης εμπορικών εκθέσεων, κέντρα τύπου, κ.λπ.
Άλλοι χώροι παροχής υπηρεσιών προς τους πολίτες όπως Νοσοκομεία, Δικαστήρια, Δημόσιοι Φορείς κ.λπ.».

Το σύστημα WLAN στην πλήρη ανάπτυξή του καλύπτει τους χώρους με διάσπαρτες κεντρικές κεραίες αλλά και με τις πολυάριθμες κεραίες των φορητών υπολογιστών των χρηστών που θα συνδέονται με αυτό. Αυτές οι κεραίες έχουν απρόσκοπτη ακτίνα κάλυψης 300 μέτρα, με αποτέλεσμα όσοι (χρήστες και μη) θα ευρίσκονται σε παρακείμενους χώρους εντός της ακτίνας εκπομπής των κεραιών των υπολογιστών θα εκτίθενται στην ακτινοβολία του WLAN. Δηλαδή, όσο οι χρήστες του WLAN θα αυξάνουν τόσο θα επεκτείνεται και εντείνεται ένα βεβαρημένο περιβάλλον ηλεκτρομαγνητικής ρύπανσης (electrosmοg).

Ειδικότερα για το Πανεπιστήμιο Πατρών, η εγκατάσταση του WLAN ξεκίνησε με την τοποθέτηση κεραίας σε γωνία του κτιρίου Πολιτικών Μηχανικών για τη δημιουργία νησίδας ασύρματου δικτύου (wireless-lan hot spot) στον υπαίθριο χώρο ανάμεσα στα κτίρια της Βιβλιοθήκης, των Πολιτικών Μηχανικών, των Χημικών Μηχανικών και του Μαθηματικού-Βιολογίας. Στην πλήρη ανάπτυξή του θα καλύπτει όλη την πανεπιστημιούπολη και όχι μόνο υπαίθριους χώρους, όπως δείχνει ο χάρτης του Κέντρου Λειτουργίας Δικτύων του Πανεπιστημίου Πατρών για τον υπαίθριο χώρο ανάμεσα στα προαναφερθέντα κτίρια (http://www.upnet.gr/help-wifi.php).

Σκοπεί δηλαδή σε χρήση εντός των κτιρίων, γιατί ποιος θα διαδικτυονόταν υπαιθρίως με το WLAN π.χ. εν μέσω καλοκαιριού ή χειμώνα; Στο Πανεπιστήμιο Πατρών ήδη λειτουργούν περιορισμένης έκτασης συστήματα WLAN, "νόμιμα" και "παράνομα". Τα πρώτα αφορούν στην κεντρική βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου που καλύπτεται με δικό της σύστημα WLAN, κάτι που συνεπάγεται ότι οι εκεί εργαζόμενοι εκτίθενται διαρκώς στην ακτινοβολία του (αλλά και σε αυτή που εκπέμπουν τα συνδεδεμένα με αυτό laptop των χρηστών). Τα δεύτερα αφορούν σε μέλη ΔΕΠ που έχουν εγκαταστήσει "παράνομα" και ανεξέλεγκτα δικά τους συστήματα WLAN σε διάφορα Τμήματα, με τη δικαιολογία (βάσιμη ή μη) ότι δεν καλύπτονται από το πλήθος των πριζών του ενσύρματου δικτύου διανομής του κάθε κτιρίου του πανεπιστημίου.

Οι κεραίες του WLAN εκπέμπουν μη ιονίζουσες ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες (ΜΙΗΜΑ) στην περιοχή των μικροκυμάτων (στα 2,4 GHz και στη μελλοντική εξέλιξή του WLAN στα 5,4 GHz). Περισσότερα τεχνικά και λοιπά στοιχεία για το WLAN δίνει η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (EETT) σε σχετικό έντυπό της (Κείμενο Δημόσιας Διάβουλευσης για Ασύρματα Τοπικά Δίκτυα WLAN: http://www.eett.gr/gr_pages/dimosiotita/general/Public_Consultation_WLAN.pdf

Οι εκπεμπόμενες ΜΙΗΜΑ από το WLAN, όπως και αυτές όλου του φάσματος συχνοτήτων των ΜΙΗΜΑ (0 - 300 GHz), έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Τα επίπεδα έκθεσης των χρηστών του συστήματος WLAN βρίσκονται μεν εντός των υφιστάμενων ορίων ασφαλείας, τα οποία όμως (όπως ισχύει και για το σύνολο των ΜΙΗΜΑ) έχουν καθοριστεί μόνο για να μην προκαλούν θερμικές επιδράσεις. Δηλαδή, προσδιορίστηκαν για την προστασία του ενήλικα εγκεφάλου από την υπερθέρμανση, χρησιμοποιώντας ως προσομοιωτή του ένα σφαιρικό δοχείο παρόμοιων διαστάσεων γεμάτο με ένα ειδικό τεχνητό υγρό. Ακόμα κι έτσι, δεν λήφθηκαν υπόψη ούτε τα ευαίσθητα εκτός εγκεφάλου όργανα όπως τα μάτια και τα αυτιά, ούτε ο μικρότερου μεγέθους και υπό διαρκή διαμόρφωση και ανάπτυξη παιδικός εγκέφαλος. Επιπροσθέτως, αυτά τα όρια δεν λαμβάνουν υπόψιν ούτε τους κρίσιμους παράγοντες (βγάλε την υπογράμμιση αυτής της πρότασης από την ιστοσελίδα) χρόνος και απόσταση. Τα όρια αυτά έχουν καθοριστεί από φυσικούς επιστήμονες της Διεθνούς Επιτροπής Προστασίας για τις Μη Ιονίζουσες Ακτινοβολίες (ICNIRP) και έχουν γίνει αποδεκτά από τις ΗΠΑ, ΕΕ και τον Παγκόσμιο Oργανισμό Yγείας. Εντούτοις, δεν έχουν υιοθετηθεί από όλες τις χώρες στον ίδιο βαθμό [1].

Αυτό συμβαίνει διότι την τελευταία δεκαπενταετία έρευνες αποκάλυψαν την ύπαρξη και των μη θερμικών επιδράσεων των ΜΙΗΜΑ πολλές χιλιάδες φορές πιο κάτω από τα υφιστάμενα όρια. Λόγου χάριν, για τις ραδιοσυχνότητες της κινητής τηλεφωνίας (900 και 1800 MHz) ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός διαταράσσεται έως και 16.000 φορές κάτω από το ισχύον όριο Ειδικός Ρυθμός Απορρόφησης (ή SAR) 2 W/Kg. Για να πάρουμε μια ιδέα, το υφιστάμενο όριο στην Ελλάδα για τα 1800 MHz (πολύ κοντά στη συχνότητα του WLAN) είναι 7,2 W/m2, ενώ το φυσικό όριο («φυσικό υπόβαθρο ραδιοσυχνοτήτων ευρέως φάσματος» υφιστάμενο σε περιοχές απομακρυσμένες από πηγές ΜΙΗΜΑ) είναι 720 εκατομμύρια φορές πιο κάτω (0,01 μW/m2 «πυκνότητα ισχύος ισοδύναμου επιπέδου ηλεκτρομαγνητικού κύματος») [1].

Η Πρυτανική Αρχή δήλωσε ότι «εφ’ όσον υπάρξουν επιπλέον τεκμηριωμένα και αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, νέες οδηγίες, συστάσεις ή πρότυπα από εθνικούς, ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς, αλλά και εποικοδομητικές προτάσεις, όλα αυτά θα αξιολογηθούν άμεσα (και με την ευαισθησία και διαφάνεια που ελπίζουμε ότι διακρίνεται στις ενέργειες της Πρυτανικής Αρχής) πάντα στα πλαίσια λειτουργίας και με τους κανόνες των συντεταγμένων θεσμικών οργάνων του Πανεπιστημίου, τα οποία έχουν και την τελική ευθύνη των αποφάσεων, όπως άλλωστε αρμόζει σε ένα Πανεπιστήμιο, το οποίο με την ύπαρξή του και μόνο υπερασπίζεται την ορθολογικότητα».

Τα επιστημονικά («τεκμηριωμένα και αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα»), νομικά («νέες οδηγίες, συστάσεις ή πρότυπα από εθνικούς, ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς») και λοιπά στοιχεία που παρουσιάζονται σε αυτό το δικτυακό τόπο, πέρα από το ότι εμπίπτουν πλήρως στο πλαίσιο των στοιχείων που επιζητεί η Πρυτανική Αρχή, στοχεύουν στην πληρέστερη ενημέρωση της κοινής γνώμης γύρω από αυτό το θέμα.

Βιβλιογραφία
1. Βλέπε την πανσπερμία των ορίων ασφαλείας που ακολουθούν οι διαφόρες χώρες στο http://spectran.com/grenzwerte_d_en.shtml, καθώς και στην Ειδική Έκθεση του Συνήγορου του Πολίτη με τίτλο «Σταθμοί Βάσης Κινητής Τηλεφωνίας: Μακροχρόνια Έκθεση στη μη ιονίζουσα ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία», Γιαννακούρου Γ., Αντωνιάδης Κ., Κουβαριτάκη Ι., Μάρτιος 2003.